Rommagraut

 

Egg kan virka framand på rommagraut, men det er vel verd eit forsøk.

Rommagraut har vore tradisjonskost i Austevoll i uminnelege tider. Grauten har i hovudsak blitt brukt som festmat, men også som slåttegraut for å markera at slåttonna var over, og for å gje nybakte mødrer kreftene tilbake etter fødselen.

Sengjamat
– Det var helst slektningar, men også naboar og vener som kom med sengjamat, fortel Kristi Hevrøy på Storebø. Mor hennar, Magdalena, var spesielt nøye med sengjamaten.
– Mor steikte ei tynn eggekake som ho skar ut pynt av. Det la ho oppå grauten, saman med rosiner og knuste mariekjeks. Så slo ho feittet oppå pynten og kjeksa. Eg hugsar godt at eg gledde meg til akkurat den rommagrauten då eg sjølv var nybakt mor.
I dag er det ikkje uvanleg å bruka kokte egg til grauten, og gjerne sukker og kanel i tillegg til rosinene. Om ein så set spekemat og flatbrød på bordet, kan det knapt bli betre.

Ikkje for sveklingar
Enkelte tyr til ferdiggraut eller halvfabrikat når rommagrauten skal på bordet, men det er slett ikkje vanskeleg å laga grauten heilt frå grunnen av. Men du treng er ei klype tid, og ein smule armstyrke. Når mjølet skal i rommen må det takast skikkeleg i.

Forsiktig med varmen
Det er ikkje vanskeleg å lage rommagraut, men sidan du skal vera forsiktig med varmen tek det si tid. Og så må du rett og slett velja deg ut ei oppskrift som du likar, for der er fleire å velja i. Nokon brukar både fløyte, romme og mjølk i, og kanskje eit egg. Andre brukar berre romme, men i rikeleg mon.
Så var det mjølet då. Det kan lagast graut på så og seie kva mjøl eller gryn du vil. Rommagraut er rommegraut om du brukar berre kveitemjøl, ei blanding av kveitemjøl og semulegryn eller kveitemjøl og risgryn. Før i tida var det vanleg å bruka grovare mjøl i grauten, sidan finmjølet var kostbart. Det gjev ein meir smakfull graut og er vel verd å prøva.

Denne oppskrifta har me fått av Kristi Hevrøy:
3 pk. fløyte
1 boks romme
1 egg
kveitemjøl

Risgrynsgraut
Kok opp fløyta og romma, pisk saman egget og ha i. Kok forsiktig i 10 minutt. Spe med kveitemjøl medan du rører hardt, til feittet slepp. Du kan ta av feittet etter kvart, for å servera det til grauten. Ha i risgrynsgrauten. Om grauten vert tjukk, så spe med mjølk.

Ei anna oppskrift går slik:
1 l sæterromme
1 dl kveitemjøl
2 dl semulegryn
1 l mjølk
Salt og sukker til smaksetting

Ha romma i gryta og kok opp på svak varme. Lat den koka i 10 minutt. Det er viktig at det er sæterromme, for elles får du ikkje ut feittet. Medan romma kokar, set du over mjølka og gjev den eit oppkok. Lat den stå og vera varm. Når romma har kokt ferdig, har du i kveitemjølet og semulegrynet. No får armmusklane kjenne det. Rør godt og hardt til grauten er jamn og utan klumpar. Massen vil bli ganske tjukk og sleppa botnen, og det er slik det skal vera. Lat det no putra godt, men pass på at det ikkje vert for varmt. No skyt feittet, og du kan bruka ei lita ause og henta det ut. Du skal ikkje vera redd for å ta for mykje fett ut av grauten, der vil alltid vera rikeleg att. Når du har teke ut nok feitt, så sper du med den varme melka. Rør godt slik at grauten vert jamn og utan klumpar. Kok i 20 min, smak til med salt og sukker, og server med det du måtte ønskja av kanel, endå meir sukker, rosiner, kokt egg, flatbrød og spekemat.